وش اَهتـــے Balochi Names بلوچــــــــی نام و نشـان

گرفتاریهای زندگی روزمره مجال اندیشه و توان نوشتار و گفتار را ربوده ؛ و از سوئی فقر و فاقه و دود و اعتیاد و خشونت هم مهر و غنا و فرهنگ را به گوشه ی بینوایان کشانده است. در این راستا، فقط گذر زمان و کورسوی امید به آینده است که ندا میدهد که "سایه امید"ی در این بیابان سوزان مرهم زخم "سوهته دلان" و تشنگان کاروان علم و دانش است.

در این آشفته بازاری که هر روز خبرهای تکراری ملال انگیز به گوش میرسد، خبری خوش نیز یافتم و آن ایجاد صندوقی به نام "امیت ساهگ" که توسط جمعی از دانشگاهیان عزیز بلوچ در جهت یاری به دانشجویان بلوچ شکل گرفته است. برای دست اندرکاران "امیت ساهگ" و دانشجویان و دانش آموختگان و دوستداران فرهنگ و ادب بلوچی آرزوی موفقیت روزافزون می نمایم.

=

چند خط شکسته ای نیز تقدیم عزیزان "امیت ساهگ" می کنم که یقین دارم که آنچه از دل برآید، بر دل نشیند:

دل ۓ پاھــــــار

شستونی بلوچ – 31 اکتوبر 2009 (9 آبان 1388)

دئیـــــــــــــر انت کہ بھـــــــــــار گـــــار انت

لـــــــــــوار ســـــــؤچ و زمیــــــــن وار انت

قلــــــم پروشتـــــــــــــہ و کتاب ســـــــوھتگ

خنجـــــــــــــر و کمان و تـــــــــــیر گوار انت

حاکم ۓ عقـــــــل و محکوم ۓ سما بال کت

جنــــــگ و چــــــــــــــؤپ و دار و آوار انت

نئیــــک و بد، تر و خشکا آس ماں گپتــــــگ

ھؤش چہ ســـــــــرا رپتہ و راج بے سار انت

[بلۓ شاعر گوشتگ کہ

"در نومیدی بسی امید است ۔۔۔ پایان شب سیہ سپید است"]

زانت ۓ کـــــــــاروان دئیم پـــہ منزلا رہ کپت

مھـــــــر و امئیـــــــــــــــــت ۓ اے جار انت

شستـــــــون ۓ دلا "امیت ساھگ" ے یھتگ

بے علــــــم و زانتا مۓ زند، بے کـــــــار انت!

بلوچی نام و نشان

http://balochinames.blogspot.com

# posted by شسـتــــونی Shastuni @ Saturday, October 31, 2009 4 comments شمئی گپ links to this post

یھتہ بھــــــار

شستونی بلوچ http://balochinames.blogspot.com

کــوکــو تـــوار و بلبل ماں باگ انت، یھتہ بھــــار

کــوہ و چمــن سبـــــز انت گیابان، یھتہ* بھــــــار

رپت* انت تھـــــاری وسردی، گرم انت پــــــــــدا

پل وگلاب انت، شھــــــــد و شراب، مسکئیں دگـار

بھــار انت و نـــــوروز دشت وگیابان، ھر نئیــمگا

شیر انت و شیلانچ، مال انت و دلوت، تیتوک* ھنــار

ملک ســــــوھت وتبــہ بــوت، دوت مئی ســـــــما

چــرس انت وبنگ انت، تریــاک، ھروئیــــــن ودار

واب ائیـــــں بلۓ ما روچ وشپ، گنگ وگــــــــدام*

گپــــاں کنئیـــں ما دیگرے، بیــگواہ وتی نــــام وتوار

شرمئیـــــں کتہ ناما وتی، لبزو نشـــــان، ملکا وتی

ائـــیش انت مئی اے حال ۓ زار، اؤ مـــــــژدہ وار*

چــم بستگ و گـــوش لؤکہ*، بلے پریات و زار انت

لاپ گژنہ* ودپ تژنہ*، زھرا ورئیں چہ زوم و مــــار

چم کؤر انت اچ ھاک و آس، ماں پوجگلا پاد بڈتـگ

دؤزواہ بیا چم کنجلئیں، مہ پیــکر و درئین گوھــــــار

چست بؤ چہ وابا، دنیا شتگ مـــــــــــــــــاہ ۓ سرا

ما وتا مانپؤشتگ ماں برقعـــــــــــــــــــا لؤگ و دوار

بس کں دگہ جان سستگئیں، دل پرشتــہ و گیں مرتگئیں

ناچاں بزورشستـــــون منی، یھتہ بھار، یھتہ بھــــــــار

=

*دلگوش*

یھتہ: یھتگ، آتکگ

رپت: شت، رفت

تیتوک: ھنارۓ پل یا گل

گنگ وگدام: ھما `گنکدام`،(بزان بے دپ وبے زبان انت کہ پہ شعرۓ خاطرا من تگلئینتگ

مژدہ وار: کسے کہ عادت کرتہ و نلوٹیت پہ وتی دیمرویا کارے بکنت

لؤکہ: کرباس ۓ پل ، پنبہ

تژنہ: تنیگ ، تشنہ

گژنہ: شدیگ، گشنہ، گرسنہ

شستونی بلوچ

یکم فروردین [حمل] 1388

21 مارچ 2009

# posted by شسـتــــونی Shastuni @ Sunday, March 22, 2009 14 comments شمئی گپ links to this post

نام و نشان بلوچ

شستونی بلوچ

shastuni@gmail.com

هر ملت یا قوم یا گروهی از مردم دارای خصوصیات ویژه ای همانند زبان و فرهنگ می باشند. چنانچه بخواهیم این گستره را بطور ویژه بیان نمائیم، می توان گفت که گروه متمایزی از مردم، صرف نظر از این که آنان را قوم و یا ملت بنامیم، دارای فرهنگی ویژه با آداب و رسوم، روابط و مناسبات اجتماعی خاص خودشان هستند که طبیعتآ آنها را با مردم، اقوام و ملل دیگر متمایز می سازد. گر چه مقولاتی همچون قوم، ملت، فرهنگ، مناسبات و روابط اجنماعی دارای مفاهیم مختلفی از دید مردم شناسان و جامعه شناسان هستند و چه بسا سیاسیون نیز برداشتهای ویژه خاص خودشان را داشته باشند، نگارنده این سطور آگاهانه ارجحیت خاصی در کاربرد این مفاهیم ندارد و بر این اساس، تلاش من تنها اهمیت مقوله "نام و نامگزاری" در میان ما بلوچان است.

به گمان من، مقوله نام و نامگزاری، بیانگر هویت، اعتماد و بالندگی یک ملت زنده است. یک ملت زنده اساسآ با زبان خود بقا و هستی اش را به هموطنان و جهانیان می نمایاند. نام و نامگزاری هم در این راستا و خواسته یا ناخواسته در پیوندی ناگسستنی با زبان یک مردم زنده تجلی می یابد. در یک نگاه گذرا به راحتی در می یابیم که به همان نسبت که ما – به دلایل گوناگون- فرزندانمان را مسمی به نامهای بلوچی نمی کنیم، بصورت موازی و به تبعیت از آن حتی بصورت ناآگاهانه از گویش به زبان بلوچی هم گریز داشته ایم. "نام" همچون "زبان"، انعکاسی از برداشتها، احساسات، تاریخ، مناسبات و شرایط وجودی یک ملت هست.

مردمی که "بلوچ" نامیده می شوند، در سده های بسیار دور به سرزمینی که "بلوچستان" نامیده می شود آمده و رحل اقامت گزیده اند.پس از گذر اعصار و قرون و شرایط طاقت فرسای جغرافیایی و اجتماعی کماکان به این سرزمین دل بسته اند. سرزمینی که هم اکنون در محدوده مرزبندیهای رسمی ایران، افغانستان و پاکستان قرار دارد، مآوا و مسکن بلوچ است. "بلوچ" با سرزمین "بلوچستان" و با "بلوچی" تعریف می شود. "نام" بلوچی نیز جزئی جدایی ناپذیر از مفهوم گسترده زبان و فرهنگ بلوچی است. بدینصورت است که نمی توان آن را صرفآ یک گزینه اختیاری و سلیقه ای ارزیابی نمود.

مردم بلوچ، همچون دیگر مردمان فلات ایران همچون پارسها، کردها و دیگران دارای آیین زرتشتی (زردشتی – گبر- مجوس) بودند. بسیاری از بلوچان تا همین اواخر از آیین هندو (گور) تبعیت میکردند. علاوه بر این، بسیاری از مردم غیر بلوچ از نواحی دیگر در طی دهه ها و سده های متوالی به این سرزمین کوچیده و ساکن گشته اند و خودشان نیز سرانجام "بلوچ" شده اند. نامهای بلوچی نیز در همین راستای تاریخی به شکل امروزی شان تحول یافته و نسل اندر نسل برای ما به یادگار مانده اند.

بسیاری از نامهای عربی و اسلامی نیز با گرویدن بلوچان به اسلام وارد زبان و فرهنگ بلوچی گشت. پیش از آن، لابد یورش سپاهیان اسکندر مقدونی بی تآثیر نبوده است. هجوم اقوام ترک و مغول به فلات ایران و نواحی نیز بر مفهوم "نام" آثار همیشگی خود را به جای گذاشته است. در دهه های اخیر، تاثیر فرهنگ و زبانهای فارسی و عربی از سوئی و هندی و اردو از سوی دیگر به سرعت اساس "نام" بلوچی را تحت الشعاع قرار داده است.

نزدیک به 20 سال پیش، لیست نسبتآ گسترده ای توسط آقایان ع- شستونی و ر-شستونی تهیه گردید و در طی دهه اخیر در دنیای مجازی انترنت نیز منتشر گردید. در این بین بسیاری از بلوچان علاقمند دیگر نیز در اینجا و آنجا به این مورد پرداختند. حاصل آن سرانجام در فوروم "بلوچی کلچر" و وبلاگ "بلوچی نام و نشان" منعکس یافت. نگارنده این سطوردست تمامی بلوچان و علاقمندان مبحث "نامهای بلوچی" (در داخل و خارج کشور) را که بتوانند در این امر مهم یاریگر باشند به گرمی می فشارد. شما می توانید به لیست اسامی بلوچی در "بلوچی نام و نشان" مراجعه نموده و از آن استفاده کنید. البته مدت زیادی است که در آن تغییری صورت نگرفته است. لیست اسامی به الفبای لاتین است. سعی نگارنده بر آن است که به زودی لیست را مورد بازبینی قرار داده و آن را در کنار نگارش لاتین، به الفبای بلوچی و فارسی هم در اختیار علاقمندان بگذارم.

شستونی بلوچ

دی ماه 1387 برابر با جنوری 2009

shastuni@gmail.com

بلوچی مئی وتی نام و نشان انت

http://balochinames.blogspot.com

# posted by شسـتــــونی Shastuni @ Monday, January 19, 2009 3 comments شمئی گپ links to this post

او منی گوهار

پہ بلوچ شیرزالان

# posted by شسـتــــونی Shastuni @ Saturday, March 08, 2008 4 comments شمئی گپ links to this post

عکس: قلعه دزک - 3 کیلومتر چه شهر شستون (سراوان - بلوچستان)

بلوچی مئ وتی ماتی زبان انت

بلوچی مئ وتی نام ونشان انت

21 فبروری ماتی زبانۓ جھانی روچ انت۔ مروچی دنیاۓ درستئن زبانزانت، کواس،زانتکار، پٹ و لوٹ کنؤک و شوھازکار اے المئین حقیقتۓ سرا تپاک انت کھ چکان و زھگانۓ وانگ و زانگ، رشد، ردؤم و دیمروۓ تھا ماتی زبانا مزنئین اثرے ھست۔

اے بازئین بژن و افسؤزۓ گپے انت کھ ھنگت مئ گلزمینا اے حق منگ نبوتگ و روچ مروچی ھم مئ کسانسالئین بچک وجنک چھ وتی ماتی زبان بزان بلوچی ۓ دربرگ، ھئیل کنگ، وانگ و زانگا زبھر و محروم انت۔ البت منا ایرادے نیست انت کھ مۓ پیئما آ ھم اردو یا فارسی اے شیرنئین زبانا وش یات بگرانت، بلے ھر چنت فارسی شیرن ببیت، کدی مئ وتی ماتی زبان، بزان شھدئین بلوچی بوت نھ کنت۔

اگاں مئ بلوچ زھگانا اے مؤہ و امکان ببوتئین کھ بلوچی زبانا ماں وانگجاھان و زانتجاھان بوان انت و پٹ و لؤٹ بکن انت، من دلجمان کھ آیان ماں دگھ رشتھ و درس و کار و بار باز گئیشتر ردؤم کرتگ ات۔ تنتنے بزاں حتا ماں فارسی زبانا ھم ما گئیشتر زانتکار بوتگ اتئین۔ گپ ایش انت کھ فارسی یک زندگئیں زبانے انت و ما را ھم سک پکار انت۔ بلۓ اگان ما بلوچی زبانا نبشتھ مکن ائیں ، موانئیں،گپ مجنئین و کارمرز مکنئین، گڑا نھ چھ بلوچ نامے بیت و نھ چھ بلوچی زبانا۔

ھما وڑا کھ پارسی زبانۓ گنجیئن شعر و ادبیاتا چھ حافظ، مولانا،شاملو و دولت آبادی وانئین و سرمست بئین، ضرورت انت کھ بلوچۓ ملا فاضل، سید ھاشمی ، آزات جمالدینی و مولوی عبدالله روانبد پیشینی ۓ نبشتانکانا ھم سر کچ بؤرئین و وتی ماتی زبانۓ دلگؤشا ھم بدارئیں۔

منا شکےنیست انت کھ فارسی شیر و شکر است، بلے ماتۓ نازئینک و شیرنئین توار منی دل وگؤش انت کھ بلوچی مئ وتی شھدئین زبان انت۔

من پئیکئں [باید انت] اے ھم بگواں:

بلوچی مئ وتی نام و نشان انت بلوچی مئ وتی ماتی زبان انت

شستونی بلوچ [بلوچی نام و نشان]

http://balochinames.blogspot.com

# posted by شسـتــــونی Shastuni @ Wednesday, February 20, 2008 3 comments شمئی گپ links to this post

بررسی و نقد کتاب

شستونی بلوچ

Shastuni Baloch

shastuni@gmail.com

http://balochinames.blogspot.com

نگاهی به کتاب "نوشته هایی در باره مبارزات ملی بلوچ در پاکستان:

بروز، ابعاد و پیامدها"

نوشته: جان محمد (دشتی)

چند سال پيش که کتاب واجه جان محمد را خواندم، يک سری يادداشتهايی در باره بلوچانی که در بلوچستان شرقی که اکنون تحت حاکميت پاکستان زندگی می کنند، نوشتم. نوشته را به عنوان يک انشاء در اختيار دانشکده ای که در آن درس می خواندم گذاشتم که در مجله دانشجويان دانشکده نيز منتشر شد. متاسفانه من اکنون به نوشته کامل دسترسی ندارم. به هر رو، بر اساس يادداشتهای جسته و گريخته تصميم گرفتم که يافته ها و معلومات مربوطه را به عنوان بررسی و معرفی کتاب در اختيار علاقمندان و پژوهشگران مسائل بلوچستان بگذارم.

اميد است که خوانندگان وبلاگ نام و نشان بلوچی را اين يادداشت مفيد واقع شود و در باره بلوچستان شرقی دانشمان افزوده گردد. لازم به يادآوری است که اين يادداشت صرفا جهت معرفی يک منبع پژوهشی آکادميکی است و نظرات مطروحه مشخصا از آن نويسنده کتاب- جان محمد- می باشند.

شستونی بلوچ

***

نام کتاب: نوشته هایی در باره مبارزات ملی بلوچ در پاکستان: بروز، ابعاد و پیامدها

Essays on Baloch National Struggle in Pakistan; Emergence Dimensions, Repercussions

نویسنده: جان محمد

Janmahmad

انتشارات: گوشه ی ادب ، کوئته بلوچستان، 1988

Publisher: Goshe-e-Adab , Quetta, Balochistan, 1988

"مبارزات ملی بلوچ" اثر جان محمد (گفته می شود که نام کامل او جان محمد دشتی می باشد. او در مقطعی ریاست آکادمی بلوچی را نیز عهده دار بود) احتمالا از معدود کتابهایی است که در آن اطلاعات گسترده ای در باره مبارزات، فرهنگ، زبان و تاریخ مردم بلوچ یافت می شود.

آقای جان محمد زمانی معاونت کمیسیون نهاد استانداری بلوچستان شرقی بوده است و بالتبع بسیاری از اسناد و مدارک دولتی را دیده و همچنین در موارد زیادی به مطالب منتشر شده و منتشر نشده افراد و سازمانهای سیاسی بخش شرقی بلوچستان که اکنون ایالت بلوچستان پاکستان نامیده می شود دسترسی داشته است.

پس از مقدمه کوتاهی در باره بلوچستان و مردم آن، نویسنده کتاب به مقولات "ناسیونالیسم" و "حق تعیین سرنوشت" می پردازد. جان محمد همچنین توضیحاتی در باره شکنندگی مضامینی نظیر "ایدئولوژی پاکستان" و ارتباط آن به مقوله "ملت مسلمان" می دهد. بحث او اساسا بر این مبناست که مسلمانان به ملل مختلفی تعلق دارند. بنا بر این، نمی توان آنها را یک "ملت واحد" نامید. جان محمد اعتقاد راسخ دارد که دولت پاکستان توسط استعمارگران بریتانیایی ایجاد شده که هدف آنها حفظ منافع خودشان در منطقه است.

با وجود اینکه اطلاعات زیادی در کتاب جان محمد وجود دارد، به نظر من، او به مفهوم واقعی کلمه نگارنده مستقلی نیست که این رامی توان از جمله نقاط ضعف او دانست. او بارها به نظرات یکی از رهبران بزرگ بلوچ –غوث بخش بزنجو- می پردازد و در واقع مبلغ و توجیه گر باورهای شادروان بزنجو است. آقای بزنجو از رهبران عمده سیاسی بلوچستان در قرن بیستم بود، اما صرف نظر از دیدگاههای او، یک نویسنده بایستی با یک نگاه انتقاد آمیز و بی طرفانه وقایع تاریخی را بیان کند و به جانبداری احساسی درنغلتد.

جان محمد مشتاقانه از اتحاد شوروی –سابق- و "بلوک سوسیالیستی" یاد می کند و سیاستهای آنان را "پیشرو" و در راستای خدمت به ملل تحت ستم ارزیابی می کند. او همچنین کودتای افغانستان را "انقلاب سوسیالیستی" می نامد. در عین حال بسیار جالب است که وی از بلوک شوروی بخاطر عدم پشتیبانی از مسئله بلوچ گلایه دارد. (لازم به یادآوری است که این کتاب در سال 1985 نوشته شده و در سال 1988 منتشر شده است. در آن زمان بسیاری از گروههای سیاسی و افراد روشنفکر بلوچ از شوروی جانبداری می کردند).

آقای جان محمد تصویر نسبتا وسیعی در باره بلوچان بلوچستان شرقی ارائه می دهد، اما قابل درک است که کتاب او حاوی اطلاعات زیادی در باره بخش غربی بلوچستان در ایران نيست . البته در ابن مورد نمی توان از او خرده گرفت چون موضوع کتابش اساسا بلوچستان شرقی است.

کتاب "نوشته هایی در باره مبارزه ملی بلوچ" آقای جان محمد، بدون شک اثری بسیار ارزنده است که مجموعه خوبی از مراجع و گزیده ای از کتابهای مربوط به بلوچستان را به خواننده معرفی میکند. کتاب او به شیوه مدرنی طراحی شده و بخش "ایندکس" آن به راحتی یاریگر خواننده در یافتن سریع مطالب می باشد. کتاب به زبان انگلیسی نوشته شده است. با این وجود، برای افراد علاقمند به امور بلوچستان، نوشته های جان محمد ضروری است.

شستونی بلوچ

آگوست 2007

بلوچی نام و نشان http://balochinames.blogspot.com

# posted by شسـتــــونی Shastuni @ Thursday, October 25, 2007 12 comments شمئی گپ links to this post

Eaasys on Balochistan: A Book Review

Several years ago, I wrote some notes as a part of a coursework about the Baloch in East Balochistan, currently under Pakistani rule. I subsequently submitted the assignmnet to my college. It was well received and published in the students’ journal. Unfortunately, I did not keep any copy of my work. Based on my old notes, I have now put some information and commnents as a ‘book review’. At the time, I found the information in Janmahmad’s book ‘Essays on Baloch National Struggle in Pakistan’ rather new and informative. I hope that the readers of Balochi Names weblog [Balochi naam o neshaan بلوچی نام و نشان] will find this short review useful and informative about East Balochistan. Please note that my aim is to introduce a source for research and academic purpose only. The views in the book are obviously those of Janmahmad, the author of the book.

Shastuni Baloch

shastuni@gmail.com

http://balochinames.blogspot.com

***

Name of the book:

Essays on Baloch National Struggle in Pakistan; Emergence Dimensions, Repercussions

Author: Janmahmad

Publisher: Goshe-e-Adab , Quetta, Balochistan, 1988

Mr Janmahmad’s book “Baloch National Struggle” is probably one of the rare books, which covers a wide range of information about Baloch people’s struggle, their culture, language and history.

Mr Janmahmad[1], who was an assistant commissioner in Balochistan’s provisional administration, had access to various administrative and state’s documents in addition to a great deal of published and unpublished material belonging to individuals and socio-political organisations in Eastern part of Balochistan, now a province in Pakistan.

Having given an introduction on Balochistan and its people, the author discusses the concept of ‘nationalism’ and the ‘right of self-determination’. Janmahmad further explains the fragility of “Ideology of Pakistan” and the concept of “Muslim Nation”. He argues that Muslims belong to many different nationalities; and they can not, therefore, be regarded as a “single nation”. He strongly believes that the state of Pakistan has been masterminded by the British colonialists in order to safeguard their interests in the region.

Although the book covers a variety of detailed information, Janmahmad seems not to be a truly independent minded writer; and in my view, his bias views would damage his great work of research. He frequently refers to the remarks given by the Baloch veteran leader, the late Ghous-Baksh Bizenjo, especially to justify and confirm the views of the late Mr Bizenjo. Mr Bizenjo was a great player in the politics of Balochistan in 20^th century, but in hindsight, an author ought to express the historical events with a critical eye without being drawn to sentimental favouritism.

Janmahmad praises the [former] Soviet Union and its “socialist bloc”, in what he calls “progressive” policies towards the oppressed nations. He also supports the Afghan coup d’etat as a “Socialist Revolution”. In the meantime, quite amazingly, he criticises the Soviet bloc in their lack of support to the Baloch cause[2].

Mr Janmahmad gives a very detailed picture of the Baloch in eastern Balochistan, but his books lacks such a picture about events and history of Western part of Balochistan in Iran.

Janmahmad’s “Esays on Baloch National Struggle” is undoubtedly a valuable work which provides the reader with a nice collection of references and a selected bibliography about Balochistan. The book has also a modern layout and a good ‘index’, which helps the reader to use the book more conveniently. Janmahmad’s Essays is a valuable book; and it is recommended for every one who is interested in Balochistan’s affairs to read it.

Shastuni, August 2007

# posted by شسـتــــونی Shastuni @ Wednesday, August 08, 2007 10 comments شمئی گپ links to this post

بهارگاه و نوروز و نوکین سال 1386 مبارک!

بلوچی نام و نشان

http://balochinames.blogspot.com

یکم فروردین (حمل) 1386 ، برابر گون 21 مارچ 2007

# posted by شسـتــــونی Shastuni @ Thursday, March 08, 2007 links to this post

چاچ .... چا چا ماچا....... چیستان

امروز میخواهم توجه شما را به تعدادی چیستان (چاچ) بلوچی جلب نمایم. کلمه بلوچی " چاچ " یا آنچه ما در شهر شستون (سراوان)، منطقه تاریخی دزک و دیگر مناطق سراوان زمین "چاچا ماچا" میگوییم همان مترادف واژه چیستان در زبان پارسی است. ممکن است بسیاری از دوستان عزیزم پرداختن به این موضوع را امری بی اهمیت تلقی نمایند. به عنوان یک بلوچ علاقمند به زبان و فرهنگ بلوچی، به باور من مسئله " چاچ" جزئی از نام و نشان ما و بالتبع بیانگر گوشه ای از دریای بیکران فرهنگ مردم بلوچ است.

در این نوشتار کوتاه، من فقط چند تا از "چاچا ماچا" هایی را که هنوز هم به عنوان خاطرات شیرین کودکی در ذهنم هست برای شما دوستان عزیز می آورم. از خواهران و برادران و دوستان گرامی خواهشمندم که اگر "چاچ" و "چاچا ماچا" و چیستانی در خاطرشان هست برایم ایمیل کنند یا در قسمت نظرات بنویسند تا بقیه عزیزان هم از آنها بهره مند شوند. "چاچ" های بلوچی من به لهجه شستونی / دزکی یا به عبارت امروزی آن به لهجه مرکزی سراوانی نوشته شده اند. شما می توانید "چاچ" های خودتان را به لهجه محلی خودتان برایم ارسال بفرمایید و من آنها را اگر خواسته باشید با نام و لهجه شیرین خودتان در بلوچی نام و نشان به روز میکنم.

ضمنا مینوانید کوچولوهای عزیز را هم در این مهم سرگرم کنید.

این شما و این هم چند "چاچا ماچا" بلوچی به لهجه شستونی. امید است خوشتان بیاید. جواب چاچا ها را در قسمت پایانی این پست، بعد از توضیح انگلیسی و نگارش "چاچ" ها به سبک لاتین چک کنید.

1. چاچا ماچا! گپتی مچاچا؟
2. چاچا ماچا ! کلیگ تنک تنک ... آپان هنک هنک (خنک خنک) ؟
3. چا چا ماچا ! دریگ روپته و شانته .... سیه مارئ تهی وپته؟
4. چا چا ماچا! دو کورا یئیت لبالب .... پنچ مردا رونت سلامت؟
5. چاچا ماچا! ار (شه/ چه/ اچ/ از) آزمانئ دور دئ نپروشیت ... ته دریگی نادئ پروشیت؟
6. چا چا ماچا! سی کچک په چنﮢئ گوشت هله انت؟
7. چاچا ماچا! رﯢت و پدی نیست؟
8. چا چا ماچا! هچ نه رﯢت و پدی هست؟
9. چا چا ماچا! رمه یان واجه ات ساب (حساب) نه بنت؟
10. چاچا ماچا! تنک ﯢ تهارﯢ ... بهایی سی هزارﯢ (30000) ؟
11. چاچا ماچا! تنک ﯢ تهارﯢ... هم تنگئ دگارﯢ ؟ (جوابانا جهل پچارات!)

گل و شات و وژدل و جاندراه به بیت!

شستونی بلوچ

I would like to share some Balochi puzzles or as we called them Balochi Chaach or chaacha-maacha! I can remember that chaacha-maacha’s were quite a fun for Baloch kids in our region. Pleaee note that these "chaach" are in Central Saraawaani (Shastuni/ Dezzaki) dialect. These may be different in other parts of Balochistan. It appears unfortunately that these sweet memories are becoming out of ‘fasion’ and the kids today don’t know them. As a Baloch parent, I believe that we have the obligation to deliver these rich heritage of our language and culture to our children.

Here are some examples. [Please comment or send me your e-mails for more ‘chaach’!

(The beautiy with chaachs are saying the starting phrase of "Chaacha maacha"! Answers are at the end of this posting!... You may guess whilst reading. You may ask your friends, especially very young ones!)

(c=ch)

1. Caaca maaca! gepti mocaaca?

2. Caaca maaca! Kallig tanak tanak... Aapaan honak honak?

3. caaca maaca! Darig ropta o shaanta ... Seyahmaare tahi wapta?

4. Caaca maaca! Do (2) kowra yeit labaa-lab ... Panc marda roat salaamat?

5. Caaca maaca! er (cha) aazmaani doar de, naporshet! Teh darigi naade, porshet!?

6. Caaca maaca! Si (30) kocak pa cond'e gousht hala ent?

7. Caaca maaca! rout o padi ne(st)?

8. Caaca maaca! Hec ca naroat o padi ha(st)?

9. Caaca maaca! Ramayaane waaja et (h)saab nabent?

10. Caaca maacha! Tank o tahaaro, bahaayi(30000)si-hazaaro?

11. Caaca maaca! Tank o tahaaro, ham-tange dagaaro?

[Pleaee note the ending"o" comes with a word means "ent" in singular cases. For instance, "Tank o tahaaro" (it is narrow and dark) is exactly the same as "Tank o tahar ent". I tried to write these in its original Shastuni (Central Saraawaan dialect as I had heard them first. In plural cases, however, we use "ent" like other Balochi dialects. e.g. "Tank o tahaar ent" in Saraawaani's Balochi dialect means "these are narrow and dark")

Enjoy!

Goun neyken waahaagaan,

Shastuni Baloch

Email: shastuni@gmail.com

http://balochinames.blogspot.com

www.balochinames.tk

===

Answers: پاسخ جواب

1. waab (خواب)واب

2. hangur (انگور) هنگور

3. cezhm (camm) چم (چژم/ چشم)

4. pounz o lemp! (دماغ و آب بینی ) پونز و لمپ

5. baankaleink بانکلینک(باقلا)

6. dantaanaan o zobaan دنتان و زبان

7. saaha (saaheg) ساهه (ساهک- سایه)

8. tagerd تگرد (حصیر)

9. estaraan (yaa ke howraan) استاران (ستارگان) – جمبر و هوران (ابرها)

10. topang (tuppak) توپک (تپنگ/ تفنگ)

11. caah (caat) چاه (چات)

# posted by شسـتــــونی Shastuni @ Thursday, February 01, 2007 15 comments شمئی گپ links to this post

How to Revive our Pride in our Mother Tongue: with reference to Balochi Language

Sarala Jagan

An Indian Teacher

The Balochi language is spoken by the people of Balochistan, a land which was splinted into three segments and then attached to Iran, Afghanistan, and Pakistan during a course of history.

The tall, proud, and brave men of the hills find themselves without a cohesive point of referral history or language so necessary to inculcate the principle of nationhood or self-esteem.

The Balochi language has tones similar to the Sindhi and Punjabi languages of India --- earthy, vibrant, joyous, yet full of pathos. The people of these regions are sturdy tribesmen with fierce pride in family, honor, and brotherhood, whose bonds of kinship are strong. In the era of globalization, on account of their strategic location in the present scheme of international affairs, the Baloch find themselves at a disadvantage. They would become bit players in the global scheme on account of:

1. An inability of comprehend or articulate in the global language ---- English.

2. A deep-rooted faith in dogmas that seem almost irrelevant and impractical in modern times.

The young generation, in general, find themselves as misfits in their own community, for they acquired new modes of dress and behavior and manners. Most of them find themselves living double lives: one as an erudite gentleman and the other as a practicing gentleman of Islam. The divide between the two almost creates an exile in their minds. Most of them live in angst. Being apologetic about following the faith that they acquired at birth with all its allied compulsions or being considered rebels for discarding what education has taught them to discern as redundant. In the complexities of their rebellion they forget their innate pride in their mother tongue.

Most teachers of English when they encounter a Balochi almost without expectation believe that they have been called upon to educate an anti-social element. This is a grave injustice to the student. Every Baloch student must understand this handicap and set to work in earnest to set the teacher’s fears at rest. It must also realize that the emotional quotient of English language is inadequate to capture the nuances of all that his vibrant mother tongue with its sense of obligation, respect, and regard has taught him. Simple words like: ‘thank you’ and ‘please’ are rather incompetent and pale against blessings of Allah sought not only for the teacher but for all the future generations of the teacher.

So, a word of advice to the Balochi student --- You are doubly blessed, coming as you do from a sturdy race, with a sturdy and voracious language. Don’t put it away. Use it as a tool to acquire the new language. Its myths, tales, and poetry can be translated.

Since the mother tongue is a part of your psyche use it to connect to the new language, its nuances, its idioms, and its phraseology. Learn to listen, learn to read, and learn also to do instantaneous translations in your mind. This requires hours of practice, fervor, and dedication.

Learning a language other than the mother tongue means understanding the history, the geography, and the culture and civilization of a race other than yours. However, please, do understand that learning English does not put on you the burden of becoming an Englishman, nor do you have to behave like one. The best practitioners of English in India are the inscrutable south Indians. They hold their traditions and values while being fluent in English, which is not their mother tongue.

Most Balochi students pick up accents and modes of speech which can impress fellow Balochis, but their ability to express a range of thoughts and ideas remain very shallow and limited. Even attempts to research or comprehend rare ideas and modes of thinking become a handicap because most of them use methods like cassettes, listening devices which have limited scope. Instead of trying to understand structures of English and comparing and contrasting them with structures in their own language, most of them use “rote learning” which is detrimental to fluent thought process. Rote learning makes the process of comprehension and retention tedious. Recall of ideas or thoughts too becomes tough.

All learners of English are told that they must leave behind the baggage of mother tongue when they start learning English, but it is advised here that the mother tongue can be used as a reference point to understand the new language.

Apply logical thinking, an aptitude to grasp new vocabulary and also the methods of pronunciation, and the journey becomes much easier.

Some one who understands the basics of English structure thoroughly will find that learning French and Spanish are easy too. So, while learning to think in a totally new language is an uphill task, it is not altogether impossible. The mother tongue can be an effective tool to overcome the initial difference.

After overcoming the first handicap, next step is to start communicating, however, reluctantly and then to start the thought process in English itself. Soon the mind files away new experiences in English. The process of reading, writing, and reckoning taught as a child can also acquire a new language.

If one wants to employ both head and heart in the acquisition of a new language, then mother tongue is the portal. One must use both head and heart to learn a new language. For heart has reasons that reason knows nothing of. Learning English is like wooing a pretty maiden; the romance can last a life time… The mother tongue is the tool-kit to its success.

# posted by شسـتــــونی Shastuni @ Thursday, December 28, 2006 9 comments شمئی گپ links to this post